Czy por jest lekkostrawny? Właściwości zdrowotne warzywa

Por nie zawsze jest lekkostrawny – w ścisłej diecie łatwostrawnej surową część warzywa zwykle się ogranicza, a małą porcję ugotowanego białego pora można wprowadzić po ustąpieniu dolegliwości. Sposób przygotowania i indywidualna tolerancja mają tu większe znaczenie niż sama nazwa produktu. Sprawdź, jakie właściwości ma por i kiedy lepiej z niego zrezygnować.

Czy por pasuje do diety lekkostrawnej?

Dieta lekkostrawna jest stosowana przy chorobach przewodu pokarmowego, między innymi podczas zaostrzenia wrzodów żołądka i dwunastnicy, stanów zapalnych błony śluzowej, rekonwalescencji po operacji oraz leczenia onkologicznego. Jej zadaniem jest odciążenie żołądka i jelit przez wybór delikatnych produktów oraz łagodnych technik kulinarnych.

Por należy do warzyw czosnkowatych. Zawiera olejki eteryczne i związki siarki, które nadają mu charakterystyczny, lekko ostry aromat. Te substancje mogą pobudzać trawienie, ale u osób z wrażliwym układem pokarmowym bywają przyczyną gazów, bólu brzucha albo zgagi.

W ścisłej diecie lekkostrawnej surowy por nie jest zalecany. Po ugotowaniu można spróbować niewielkiej ilości jego białej części, jeśli nie wywołuje dolegliwości.

Nie należy więc traktować go tak samo jak marchewki, dyni czy cukinii. Łagodnie przygotowany por może być dobrze tolerowany, lecz przy wrzodach, zespole jelita drażliwego, chorobach wątroby lub nasilonych wzdęciach powinien zostać ograniczony. W razie zaleceń lekarskich to właśnie nimi należy się kierować.

Surowy czy gotowany?

Surowe krążki pora zawierają więcej twardych struktur i intensywnych związków aromatycznych. W tej postaci częściej obciążają przewód pokarmowy. Gotowanie w wodzie lub gotowanie na parze zmiękcza warzywo, zmniejsza jego ostrość i ułatwia rozdrobnienie.

Jakie wartości odżywcze ma por?

W 100 g pora znajduje się około 31 kcal, a zawartość tłuszczu wynosi zaledwie 0,3 g. Warzywo dostarcza też wody, dlatego zwiększa objętość posiłku bez dużego obciążenia energetycznego. Dla osób na diecie redukcyjnej może być dodatkiem do zup, gotowanych dań i warzywnych farszów.

Por zawiera witaminę C, K, A, E oraz witaminy z grupy B, w tym kwas foliowy. W jego składzie występują także potas, magnez, wapń, fosfor, mangan, miedź i żelazo. Biała część jest delikatniejsza, natomiast zielone liście mają intensywniejszy smak i twardszą strukturę.

Błonnik i prebiotyczne fruktany

Błonnik pokarmowy stanowi około 2,7 g na 100 g pora. Wspiera rytm wypróżnień, zwiększa uczucie sytości i stanowi pożywkę dla bakterii jelitowych. Por zawiera także fruktany o działaniu prebiotycznym, jednak u części osób z nadwrażliwością jelit mogą one nasilać fermentację.

Całkowite usuwanie błonnika z jadłospisu nie jest potrzebne. Gdy objawy ustąpią, wprowadzaj produkty włókniste małymi porcjami. Pomaga obranie warzywa, usunięcie twardych liści, dłuższe gotowanie oraz miksowanie na gładki krem.

Allicyna i związki siarki

Por jest źródłem allicyny oraz innych związków siarkowych. Substancje te wykazują działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne, a allicynie przypisuje się także korzystny wpływ na stężenie cholesterolu oraz ciśnienie tętnicze. Nie oznacza to leczenia chorób serca ani nowotworów samym warzywem – por może jedynie być częścią urozmaiconego jadłospisu.

Jak przygotować por, żeby był lżejszy?

Najpierw odetnij korzeń, zdejmij uszkodzone liście i przekrój warzywo wzdłuż. Piasek często pozostaje między warstwami, dlatego por trzeba dokładnie wypłukać pod bieżącą wodą. Przy diecie łatwostrawnej najlepiej pokroić go cienko i poddać obróbce bez dużej ilości tłuszczu.

Najłagodniejsze metody przygotowania to:

• gotowanie w wodzie,
• gotowanie na parze,
• duszenie bez wcześniejszego obsmażania,
• pieczenie w folii lub pergaminie bez dodatku tłuszczu.

Smażenie na tłuszczu, panierowanie, grillowanie z dużą ilością oleju oraz sosy na śmietanie mogą odebrać potrawie lekkostrawny charakter. Zrezygnuj też z cebuli, czosnku, chili i ciężkich serów, gdy żołądek reaguje na nie źle. Łagodniejszym dodatkiem będą koperek, niewielka ilość soli albo delikatne zioła.

Nawet łagodne warzywo może stać się ciężkostrawne po smażeniu na głębokim tłuszczu lub połączeniu z tłustym sosem.

Kiedy por może powodować dolegliwości?

Najczęściej problem pojawia się po zjedzeniu surowej, dużej porcji. Błonnik, fruktany i olejki eteryczne mogą wtedy wywołać wzdęcia, przelewanie, gazy lub pieczenie w nadbrzuszu. Podobnie działają inne produkty wzdymające, między innymi cebula, czosnek, suche nasiona roślin strączkowych i warzywa kapustne.

Osoby z zespołem jelita drażliwego powinny obserwować reakcję na por, zwłaszcza w okresie zaostrzenia objawów. Przy chorobie wrzodowej, zapaleniu błony śluzowej żołądka albo diecie zaleconej po zabiegu lepiej ustalić jego ilość z lekarzem lub dietetykiem.

Jak sprawdzić własną tolerancję?

Po ustąpieniu dolegliwości wybierz niewielką porcję dobrze ugotowanego białego pora. Nie łącz go tego samego dnia z innymi produktami wzdymającymi. Zapisz reakcję organizmu, a przy nawrocie bólu, biegunki, zgagi lub silnych wzdęć odstaw warzywo i skonsultuj objawy.

Jak wybierać i przechowywać por?

Świeży egzemplarz jest jędrny, prosty i ciężki jak na swój rozmiar. Biała część powinna być twarda, a liście intensywnie zielone, bez żółtych i czarnych plam. Cieńsze pory – o średnicy do około 3 cm – zwykle mają delikatniejszą strukturę i łagodniejszy smak.

W lodówce por może zachować świeżość nawet przez dwa tygodnie, jeśli pozostaje suchy i znajduje się w zamkniętym pojemniku. Pokrojone warzywo można po blanszowaniu zamrozić. Po ugotowaniu przechowuj je w chłodzie i zjedz w ciągu dwóch dni.