Czy tatar jest lekkostrawny? Wartości odżywcze i porady

Tatar nie jest uznawany za danie lekkostrawne, mimo że chuda wołowina dostarcza około 120 kcal i 18 g białka w 100 g. Surowe mięso oraz żółtko mogą obciążać przewód pokarmowy i zwiększają ryzyko zakażenia. Sprawdź, skąd wynika ta różnica i kiedy lepiej zrezygnować z tatara.

Czy tatar jest lekkostrawny?

Lekkostrawność nie zależy wyłącznie od liczby kalorii ani zawartości tłuszczu. Liczy się także forma produktu, sposób przygotowania i tolerancja przewodu pokarmowego. Tatar powstaje z surowej, drobno siekanej lub mielonej wołowiny, najczęściej podawanej z cebulą, ogórkiem kiszonym, przyprawami i surowym żółtkiem.

Brak obróbki cieplnej sprawia, że mięso zachowuje swoją strukturę i może być trudniejsze do tolerowania przez osoby z chorobami żołądka lub jelit. Dodatki również mają znaczenie. Cebula, pikle, musztarda oraz pieczywo mogą nasilać wzdęcia, zgagę albo uczucie ciężkości.

Tatar może być odżywczy, ale nie należy utożsamiać niskiej kaloryczności z dietą lekkostrawną.

Dlaczego surowe mięso nie pasuje do diety lekkostrawnej?

Dieta lekkostrawna opiera się na gotowaniu, duszeniu, pieczeniu bez dużej ilości tłuszczu oraz gotowaniu na parze. Tak przygotowane potrawy zwykle mniej obciążają żołądek. Smażenie, grillowanie, wędzenie i tłuste sosy są ograniczane, ponieważ mogą opóźniać opróżnianie żołądka.

Tatar nie spełnia tego założenia. Nie został ugotowany ani upieczony, a jego bezpieczeństwo zależy od świeżości mięsa, higieny i zachowania łańcucha chłodniczego. Przy nadmiernej pobudliwości jelita grubego, zaostrzeniu choroby przewodu pokarmowego lub po zabiegu chirurgicznym lepszym wyborem będzie chude mięso poddane obróbce cieplnej.

Jakie wartości odżywcze ma tatar?

Chuda wołowina zawiera pełnowartościowe białko, czyli wszystkie aminokwasy egzogenne potrzebne do budowy i regeneracji tkanek. Dostarcza też żelaza hemowego, cynku, fosforu, selenu oraz witamin z grupy B, zwłaszcza B6 i B12. W mięsie znajduje się również kreatyna, która uczestniczy w przemianach energetycznych mięśni.

Wartości zmieniają się wraz z rodzajem mięsa, ilością tłuszczu i dodatkami. Poniższe dane dotyczą tatara z chudej wołowiny bez żółtka:

Dodanie żółtka zwiększa wartość energetyczną oraz ilość tłuszczu, ale dostarcza także witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Sama wołowina zawiera około 3 mg żelaza w 100 g, podczas gdy dzienne zapotrzebowanie wynosi średnio 12 mg u mężczyzn i 18 mg u kobiet.

Czy tatar jest bezpieczny dla zdrowia?

Największe zagrożenie nie wynika z białka ani żelaza, lecz z obecności drobnoustrojów w surowych produktach. Tatar może przenosić między innymi bakterie Salmonella, Listeria monocytogenes i Escherichia coli. Ryzyko rośnie, gdy mięso długo pozostaje poza lodówką, pochodzi z niepewnego źródła albo jest przygotowywane bez zachowania higieny.

Surowe żółtko stanowi osobne źródło ryzyka. Sparzenie skorupki wrzątkiem może ograniczyć zanieczyszczenie powierzchni, ale nie daje pełnej gwarancji bezpieczeństwa. Objawy zatrucia obejmują nudności, wymioty, biegunkę, bóle brzucha, gorączkę i odwodnienie.

Kto powinien zrezygnować z tatara?

Surowe mięso i jaja nie są dobrym wyborem dla osób, u których zakażenie mogłoby mieć ciężki przebieg. Dotyczy to także pacjentów z dolegliwościami nasilanymi przez produkty trudniejsze do tolerowania:

• kobiet w ciąży,
• małych dzieci,
• osób starszych,
• pacjentów z obniżoną odpornością lub chorobą nowotworową,
• osób z chorobami żołądka i jelit,
• pacjentów po zabiegach chirurgicznych.

W tych grupach bezpieczniej podać mięso gotowane, duszone albo pieczone w zamkniętym naczyniu. Dotyczy to również osób stosujących dietę lekkostrawną z powodu gorączki, chorób układu oddechowego lub rekonwalescencji.

Jak zjeść tatara z mniejszym ryzykiem?

Zdrowa osoba dorosła powinna traktować tę potrawę jako danie okazjonalne, a nie codzienne źródło białka. Rozsądna porcja wynosi zwykle 80–150 g. Większa ilość, sięgająca 150–200 g, powinna pojawiać się sporadycznie i bez ciężkich dodatków.

Mięso najlepiej kupić w kawałku, ze sprawdzonego źródła, a następnie posiekać tuż przed podaniem. Gotowe mięso mielone jest mniej przewidywalne, ponieważ nie widać dokładnie, z jakich części powstało. Naczynia, nóż i deska muszą być czyste, a produkt powinien pozostać w chłodzie aż do chwili jedzenia.

Przy komponowaniu porcji sprawdzą się łagodniejsze dodatki:

• niewielka ilość cebuli, jeśli jest dobrze tolerowana,
• ogórek kiszony lub konserwowy w małej porcji,
• świeże zioła zamiast dużej ilości soli,
• cienka kromka jasnego pieczywa,
• warzywa bez twardej skórki i pestek.

Co wybrać zamiast tatara na diecie lekkostrawnej?

Przy wrażliwym przewodzie pokarmowym lepiej sięgnąć po pierś z kurczaka bez skóry, indyka, cielęcinę, królika albo chude ryby, takie jak dorsz, sola, mintaj czy pstrąg. Mięso należy ugotować, udusić bez obsmażania lub przygotować na parze. Taka forma ogranicza ryzyko mikrobiologiczne i zwykle ułatwia trawienie.

W jadłospisie lekkostrawnym zaleca się 4–5 posiłków dziennie, mniej więcej co 3 godziny, oraz około 1,5–2 l wody. Każdy kęs trzeba dokładnie przeżuć. Błonnik zwykle ogranicza się do maksymalnie 25 g na dobę, wybierając warzywa gotowane, obrane, przecierane lub miksowane.

Dlatego zamiast tatara można podać gotowanego kurczaka z puree ziemniaczanym i miękkim kalafiorem albo łagodną zupę krem z cukinii. Nowe produkty wprowadza się małymi porcjami, obserwując reakcję organizmu. Wzdęcia, ból brzucha lub zaparcia są sygnałem, by zmniejszyć ilość danego składnika i skonsultować jadłospis z lekarzem albo dietetykiem.